Rope (1948)

"Yeryüzünün anlamı olacak İnsanötesi! Yalvarırım size, kardeşlerim, yeryüzüne bağlı kalın, inanmayın size dünya ötesi umutlardan söz edenlere!"

Yıllardır izlemeyi beklediğim filmlerden biri de buydu. Bu Cumartesi gecesine denk geldi. Başrolde de Hoca'nın fetiş oyuncusu James Stewart vardı.

Alfred Hoca'nın bir başka filmi ve yani doğal olarak da bir başka efsanevi işi daha. Diğerlerine nazaran aksiyonunu çok daha az ve diyaloğunu çok daha bol bulduğum bir iş. Biraz "12 Angry Man" filmini andırıyor. Girişi biraz sert; bir cinayet ile açılış yapılıyor ve devamında bu cinayetin işleniş sebebi felsefi açıdan incelendikten sonra sonuç kısmına ulaşıyoruz.

Özellikle filmin içinde gördüğümüz; Nietzsche'nin geliştirmiş olduğu "Üstüninsan" ya da "Üst İnsan Kavramı" olarak bilinen felsefik akım ile alakalı yorumlar inanılmaz ilgi çekiciydi.

Tavsiye ederim. İzleyin bence.

James Stewart #2

Bugün doğum günü. 20 Mayıs 1908 tarihinde hayata gözlerini açmış. Günün anlam ve önemine binaen birazcık daha inceleyeyim istedim. Önce filmografisine göz attım. Frank Capra ve Alfred Hitchcock ile çalıştığı filmler ile sinema tarihinde kendisine en yükseklerinden bi' statü edindi.

IMDb oylama sistemine göre; James Stewart'ın oynadığı 8 puan ve üstü almış filmleri(-ki IMDb için bi' filmin 7 puan alması söz konusu filmin iyi bi' film olduğu anlamına geliyor.) baz alıp bi' inceleme yaparsak; 1938 yılında, Frank Capra'ya 2 Oskar kazandıran You Can't Take It with You filminde boy gösterdi. Daha sonra Stewart'ın adını sinema tarihine kabul ettirmesinin ilk adımı olarak Mr. Smith Goes to Washington filmini gösterebiliriz. 1939'da çekilen filmin yönetmenliğini Frank Capra yapmıştı. Film 1940 Oskar ödülleri için 11 dalda aday gösterildi. Bu dalların arasında En iyi erkek oyuncu dalında James Stewart da vardı fakat ödülü Goodbye, Mr. Chips adlı filmde oynayan Robert Donat'a kaptırmıştı. Bundan 2 sene sonra, yine efsanevi filmlerden birisi olan The Philadelphia Story adlı filmde, yine sinema tarihinin efsanevi isimlerinden olan Cary Grant ve Katharine Hepburn ile birlikte rol aldı. Filmi George Cukor yönetti. Stewart bu filmden 2 yıl önce kaçırdığı En iyi erkek oyuncu dalındaki Oskar ödülünü kazandı. Söz konusu film aynı zamanda en iyi senaryo dalında da ödül kazandı. Ardından sene 1946'da yolu yeniden Frank Capra ile kesişti. It's a Wonderful Life filminde boy gösterdi. Stewart bu filmdeki performansı için de 1947 Oskarına yine En iyi erkek oyuncu dalında aday gösterildi. Fakat ödülü The Best Years of Our Lives filmiyle Fredric March kazandı. Bundan sonra, şahsi kanaatim, kendisinin başına gelebilecek en güzel şey oldu ve Alfred Hitchcock'un dikkatini çekti. Alfred Hitchcock'tan 1948 yılında yayınlanacak olan Rope filminde oynaması yönünde teklif aldı. Daha sonra bu rolü kabul eden Stewart, Alfred Hitchcock ile ilk işini yapmasının yanında, gelecek içinde diğer Alfred Hitchcock filmlerinde oynamanın kilidini açtı. Akabinde, 1950 yılında Mary Chase'nin yazdığı ve Henry Konster'ın yönettiği, gelmiş geçmiş en iyi komedilerden birinde oynadı. Bu filmde En iyi erkek oyuncu dalında ödülü Sunset Blvd. filminden William Holden'e kaptırsa da, çok iyi bi' komedi de oynayabildiğini ispatladı. 4 sene sonra Alfred Hitchcock'un en iyi filmi olduğu söylenen Rear Window filminde rol aldı. O sene çok ilginç(!)tir, Oskara aday gösterilmedi. Gerçi gösterilse de pek bi' şey değişmeyecekti çünkü artık yavaş yavaş zamanı dolmaya başlayan Stewart'ın rakibi Marlon Brando olacaktı ki On the Waterfront filmiyle o heykelciği hiçkimse O'nun elinden zaten alamayacaktı. Sonra aradan bi' 4 sene daha geçti, 1900'lü yılların ilk yarısı artık bitmişti. Fakat Stewart ve Hitchcock ikilisi bu döneme son bi' darbe vururmuşcasına Vertigo'yu çektiler. Stewart, yanında da güzeller güzeli Kim Novak ile birlikte müthiş bi' performans göstererek adını tam manasıyla sinema tarihine yansıttı. Hem gününün hem de yakın geleceğinin en iyi oyuncularından birisi olarak tanımlanmaya başladı. 1958'den sonra tam 1991'e kadar yaklaşık 35 tane yapımda bulundu.

Daha sonra 1997'de hayata gözlerini yumdu.

Not: Bu da benim yazdığım en uzun doğum günü kutlama yazılarından birisi olsa gerek. Sevgilerimle...

The Philadelphia Story (1940)

Tam bi' klasik. Hayatımda izlediğim en iyi romantik-komedi temalı filmlerden birisiydi. Gerçi pek romantik-komedi izlemem ya, o da bi' mesele. Dün Katharine Hepburn'un doğum günü olması hasebiyle, yine IMDb adı altında ufak bi' araştırma yaptım. Bu araştırmamın amacı, iyi bi' Katharine Hepburn filmi bulup seyretmekti. 2 film dikkatimi çekti. İlki buydu, Philadelphia Story... İkincisi ise The Lion in Winter... Aslında The Lion in Winter filmini izleyerek, Anthony Hopkins'in 1968 yılındaki haline şahit olabilirdim. Fakat beni bunu yapmaktan caydıran şey, 1940 yılındaki James Stewart ve Cary Grant'i izleyebilme ihtimaliydi. Tabi dediğim gibi; Devrinin afeti, Katharine Hepburn'ün yanında.

George Cukor diye bi' adam yönetmiş filmi. 1939 yılında The Women diye bi' filmi var. Bi' dönem izleyeceğim filmler listesindeydi fakat nedendir bilmiyorum, izlememişim. Çok enteresan, bu yönetmenden pek haberdar değilim. Aslında o kadar da enteresan değil. Az önce baktım da, Alfred de George Cukor da aynı sene, 1899'da dünyaya gelmişler. Yani aynı dönemin yönetmenler. :). Adamın sinmesi normal.

Konusuna girmek istemiyorum. Çok karışık. Kısaca özetleyeyim. Genç, güzel ve zengin bi' kadının etrafında dönen bi' dünyadaki komik olaylar silsilesi. Dedim ya, fazla romantik-komedi izlemiyorum. Yani dürüst olmak gerekirse; romantik-komedi izlemeyi de yazmayı da sevmiyorum.

Aslında az önce saydım kadroyu... Başrolde 1940-1960 yılları arasını domine etmiş, zaman zaman Alfred Hitchcock ile çalışma fırsatı yakalamış Cary Grant. Yine yakın dönemin en güzel kadınlarından, Katharine Hepburn. Bi' de yardımcı erkek olarak, yine zaman zaman Alfred Hitchcock ile çalışma şerefine nail olmuş, şahsen benim gelmiş geçmiş en iyi 10 oyuncu arasına sokabileceğim James Stewart. Heralde döneminin en iyi oyuncu kadrosuydu bu.

Klasik sinema sevmeyenler için kesinlikle tavsiye etmem. Bunu da belirteyim de, sonradan şeyolmasın. :).

Vertigo (1958)

Biri Alfred Hitchcock mu dedi? Aklıma gelen 4 filmden 1'i budur. Acayip bi' şey... Deha işi, Hitchcock Amca da zaten bi' deha ya...

James Stewart ve Kim Novak'ın akıl almaz derecedeki müthiş oyunculuğu, Alfred Amca'mın döktürmesi, D'Entre Les Morts adlı bi' romandan uyarlanmış nefis senaryo... Harika gerçekten... İzlemeden ölmeyin ya da ölmeden izleyin, benden tavsiye;

James Stewart

20 Mayıs 1908 - 2 temmuz 1997

Sinema tarihinin en büyük oyuncularından biri. Enfes bi' yetenek. İnsanın izledikce izleyesi geliyor. Özellikle, Alfred Hitchcock Amca ile yaptığı Vertigo ve Rear Window filmlerinde sergilediği performans ile sinema severlere çok büyük kıyaklar yaptı. Fakat gelin ve görün ki 1997'de aramızdan ayrılıp, gitti.

Alfred Hitchcock & Grace Kelly & Kim Novak & James Stewart

"Fantastic Four"

Rear Window (1954)

Alfred Hitchcock'un klasik buji anahtarının 1 ucu. James Stewart'ın muhteşem oyunculuğunun yanına serpiştirilmiş Grace Kelly endamı ile "izleme de arşivinde tut!" fikrini akıllara getiriyor. Film tek bacağı kırılmış olduğu için 7 hafta boyunca evden çıkamayan bi' fotoğrafcının penceresinden diğer komşu pencereleri gözlemlemesi ve bu gözlemler sırasında farkına vardığı yasadışı bi' eylemi paranoyakca yorumlama sürecini konu edinmiş. Enfes bi' senaryo, muazzam bi' son. Bi' de o leziz diyaloglara değinmezsek, haksızlık etmiş oluruz. Hemen bi' tanesini sunayım;

Lisa: I wish I were creative.
Jeff: You are. You're great at creating difficult situations.

Fakat şu an size bi' tavsiyem olacak; Bence bu filmi izlemeden önce uzun bi' süre bekleyin. Filmi bi' şekilde edinin, fakat hemen izlemeyin. Bi' süre DVD kapağını ya da afişini felan inceleyin. Zaman geçirin, sonra izleyin. Tavsiye bu... Haydi kolay gelsin.